Beëindiging van de franchiseovereenkomst op grond van betalingsachterstand franchisenemer

Gepubliceerd op , door De Nationale Franchise Gids

De meeste franchisegevers hebben er regelmatig mee te maken: de facturen inzake aan de franchisenemer geleverde goederen en/of de door de franchisenemer af te dragen franchisefee worden niet binnen de overeengekomen betalingstermijn betaald. Hoe moeten franchisenemer en franchisegever hier in de praktijk mee omgaan? Kan de franchisegever op grond van een dergelijke tekortkoming de samenwerking (met onmiddellijke ingang) beëindigen?

Samenwerking is de kracht van franchise, waarbij partijen over en weer verplichtingen aangaan. Daar hoort uiteraard ook het tijdig voldoen van de door de franchisegever verzonden facturen bij. Daarentegen heeft iedere organisatie, van zeer groot tot klein, wel eens te kampen met het niet tijdig betaald krijgen van facturen. Afgezien van de vraag of de franchisegever dat zelf zou moeten willen, is het wat ons betreft niet redelijk een samenwerkingsverband met een duurzaam karakter te beëindigen op grond van het niet tijdig betalen van een enkele factuur. Dit kan echter anders zijn wanneer sprake is van het structureel niet of te laat betalen van facturen en/of een steeds maar oplopende betalingsachterstand. Kan het dan nog van de franchisegever worden gevergd om de samenwerking met de franchisenemer in stand te houden?

In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de aard van de relatie (een duurzame samenwerking middels een franchiserelatie) en de wederzijdse belangen, de franchisegever noopt tot enige terughoudendheid bij het beëindigen van die relatie op grond van een betalingsachterstand. Het is hiertoe allereerst van belang te onderzoeken hoe een dergelijke betalingsachterstand is ontstaan en hoe partijen hiermee zijn omgegaan. Heeft de franchisegever de franchisenemer gesommeerd alsnog te betalen? Heeft de franchisenemer een reden opgegeven voor het onbetaald laten van de facturen? Indien het onbetaald laten van de facturen te wijten is aan tegenvallende resultaten, hoe is de franchisegever daarmee omgegaan? Is de franchisenemer enige ondersteuning aangeboden? Kampen er meer franchisenemers met betalingsproblemen vanwege tegenvallende resultaten? Is het de eerste keer dat de franchisenemer niet aan zijn verplichtingen voldoet?

Onder omstandigheden kan een franchisenemer zich met succes verweren tegen een beëindiging van de samenwerking op grond van een betalingsachterstand. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de franchisegever de betalingsachterstand niet alleen heeft gedoogd, maar de franchiseovereenkomst ondanks een oplopende betalingsachterstand tòch heeft verlengd, zo oordeelde de rechtbank Midden-Nederland in haar uitspraak in kort geding van 19 april 2013.[1] In de betreffende franchiseovereenkomst was een bepaling opgenomen die bepaalde dat de samenwerking niet zou worden verlengd wanneer de franchisenemer op dat moment een uit de franchiseovereenkomst voortvloeiende verplichting niet zou zijn nagekomen. Nog geen jaar nadat de franchisegever had besloten de samenwerking te verlengen, maakte hij kenbaar het financiële beleid aan te scherpen. De franchisenemer werd vriendelijk verzocht de achterstand van circa € 135.000,- binnen een maand weg te werken. Nadat de franchisenemer dit niet was gelukt, heeft de franchisegever de samenwerking beëindigd. Ten onrechte, aldus de rechtbank. Op grond van de verlenging heeft de franchisegever bij de franchisenemer het vertrouwen gewekt dat de franchiseovereenkomst niet zomaar vanwege de betalingsachterstand zou worden opgezegd.

Anders oordeelde de rechtbank Amsterdam in haar uitspraak in kort geding van 3 juli 2014.[2] De betreffende franchisenemer exploiteerde sinds 1990 een supermarkt op basis van de tussen partijen gesloten franchiseovereenkomst. Partijen zijn in 2007 in gesprek getreden over de verplaatsing van deze supermarkt naar een andere locatie. In dat kader heeft franchisegever een marktanalyse uitgevoerd en een exploitatiebegroting opgesteld. In 2010 is de supermarkt daadwerkelijk verhuisd. Anders dan verwacht bleef een positief resultaat vanaf dat moment echter uit. De zaken gingen dermate slecht dat de franchisenemer op het dieptepunt een betalingsachterstand van vier miljoen euro had. De in 2013 gevoerde gesprekken over een mogelijke overname hebben tot niets geleid. In 2014 heeft de franchisegever de franchiseovereenkomst vervolgens opgezegd vanwege de voortdurend oplopende betalingsachterstand. In de franchiseovereenkomst was een bepaling opgenomen die de franchisegever dit recht toekende. De franchisenemer heeft zich verdedigd door te stellen dat sprake zou zijn geweest van een ondeugdelijke exploitatiebegroting en dat commerciële ondersteuning zou zijn uitgebleven. De franchisegever heeft dit gemotiveerd betwist. De rechtbank komt – kort samengevat – tot de conclusie dat onvoorziene omstandigheden een belangrijke rol hebben gespeeld bij het niet behalen van de geprognotiseerde resultaten. De franchisegever treft daarom geen blaam en heeft de franchiseovereenkomst op goede gronden opgezegd. Onduidelijk is of partijen afspraken hebben gemaakt over een mogelijke aflossing van de achterstand. De franchisenemer lijkt zich slechts te hebben verweerd door de deugdelijkheid van de prognose te betwisten. Het had voor de hand gelegen dat de franchisenemer tevens een beroep zou hebben gedaan op het jarenlange gedogen van de betalingsachterstand door de franchisegever.

Tips

Het is voor een franchisegever van groot belang vinger aan de pols te houden wanneer een franchisenemer moeite heeft met het tijdig betalen van facturen. Zeker wanneer dit het gevolg is van teruglopende bedrijfsresultaten. Aanbeveling verdient gezamenlijk naar de financiële huishouding van de franchisenemer te kijken. Maakt de franchisenemer onnodige kosten? Heeft de franchisenemer mogelijk teveel of te dure werknemers in dienst? Zijn er (gerichte) verkoop bevorderende maatregelen te nemen?

Indien er sprake is van een structurele betalingsachterstand en de franchisegever dit steeds heeft gedoogd, dient de franchisegever wat ons betreft terughoudend te zijn met een beëindiging op grond van deze tekortkoming. De franchisegever moet tenminste in gesprek gaan met de franchisenemer en een concreet plan opstellen voor de aflossing van de betalingsachterstand. Er kan bijvoorbeeld worden afgesproken dat er (tijdelijk) alleen nog geleverd wordt tegen contante betaling, al dan niet in combinatie met afspraken over een betalingsregeling en een eventueel te betalen rentevergoeding. Ook op dit punt dienen de (nadere) afspraken schriftelijk te worden vastgelegd, met daarbij de toevoeging dat alle nadere afspraken komen te vervallen indien (onderdelen van) de nadere afspraken niet worden nagekomen. Houdt de franchisenemer zich vervolgens niet aan de overeengekomen nadere (aflossings)afspraken, dan behoort een beëindiging van de samenwerking tot de mogelijkheden.

Het is voor de franchisegever ook van belang bij zichzelf te rade gaan: is de prognose die ik heb verstrekt wel deugdelijk? Doe ik genoeg op ondersteunend en commercieel gebied? Zoals gezegd is samenwerking de kracht van franchise en rust er op de franchisegever een in dat kader een bepaalde zorgplicht.

Ondanks dat het vanzelfsprekend lijkt en er van rechtswege verzuim intreedt indien een factuur niet binnen de overeengekomen betalingstermijn wordt voldaan, wijzen wij er nog op dat het aanbeveling verdient in de franchiseovereenkomst op te nemen dat de franchisegever het recht heeft de overeenkomst op te zeggen indien de franchisenemer niet aan zijn financiële verplichtingen voldoet. Dit hoeft overigens niet beperkt te worden in de relatie tussen de franchisegever en de franchisenemer. De franchisegever kan er immers een groot belang bij hebben dat de franchisenemer ook de facturen van zijn leveranciers tijdig voldoet, hetgeen eveneens als contractuele verplichting kan worden opgenomen.

Herman Knotter & Jelle Blom

Legal experience Advocaten

Reageren kan via hermanknotter@legalexperience.nl of jelleblom@legalexperience.nl.



[1] Rb. Midden-Nederland 19 april 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ8043

[2] Rb. Amsterdam 3 juli 2014, ECLI:NL:RBAMS:2014:4152

Delen:

Gerelateerde artikelen

Laatste franchisenieuws

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

skyscraper-banner-website

banner-volop-kansenV2

franchise-banner-abn-amro-3