Nederlands Franchise Code leidt tot discussie in de markt

Gepubliceerd op , door De Nationale Franchise Gids

Nederlandse-Franchise-code-Bas-le-Large-Bosselaar-&-Strengers-advocaten

Supermarktcode of juiste gereedschap voor zelfregulering?Door: Mark Westbeek

Minister Kamp van Economische Zaken nam afgelopen 17 februari de herziene, nu definitieve versie van de Nederlandse Franchise Code (NFC) in ontvangst. In een begeleidend schrijven aan de Tweede Kamer benadrukte Kamp nogmaals te willen uitzoeken welke wettelijke verankering de NFC zou kunnen krijgen. De tegenstand vanuit de sector, met name vanuit de franchisegevershoek, blijft groot. In franchise gespecialiseerde advocaten Herman Knotter (LXA The Law Firm), Bas le Large (Bosselaar & Strengers Advocaten) en Jeroen Sterk (Ludwig & Van Dam) leggen de NFC langs een kritische meetlat.

Media-aandacht van onder andere tvprogramma Zembla voor vermeende misstanden in de franchisebranche leidde in 2014 tot vragen in de Tweede Kamer. Naar aanleiding hiervan besloot minister Henk Kamp van Economische Zaken dat de zelfregulering in de franchisesector versterkt moest worden en riep een Schrijfcommissie van franchisenemers en franchisegevers in het leven die aan het werk ging met een nieuwe code die de huidige Europese Erecode inzake franchising zou moeten vervangen: de Nederlandse Franchise Code (NFC).

De conceptversie van de NFC werd op 16 juni 2015 gepresenteerd. Naar aanleiding van de terugkoppeling uit de sector ging de Schrijfcommissie terug naar de tekentafel en presenteerde minister Kamp op 17 februari de definitieve versie van de NFC. Sterk: “Het is een hybride product geworden: enerzijds is het een set extra regels onder de noemer ‘gedragscode’, anderzijds grijpt de NFC diep in, in de contractvrijheid van de zelfstandig ondernemer.”

Wettelijke verankering

“Het feit dat de sector zelf tot een nieuw stelsel van gedragsnormen is gekomen, is een belangrijke stap in versterking van zelfregulering”, vervolgt een mild tevreden Kamp in de brief aan de Tweede Kamer, om vervolgens door te gaan met het eufemistische “in de sector bestaat op onderdelen nog steeds inhoudelijke weerstand tegen deze vanuit de sector opgestelde regels. Om brede naleving van de code te borgen, zal ik de mogelijkheden voor wettelijke verankering verkennen.”Nederlandse-Franchise-code-Herman-Knotter-LXA-The-Law-Firm

“Het is onvermijdelijk dat er discussie in de Kamers ontstaat over de manier waarop de NFC in een wet geïmplementeerd moet worden”, stelt Le Large. “Een mogelijke wettelijke verankering moet ervoor zorgen dat de NFC meer kracht krijgt en dat deze gehandhaafd kan worden. Als deze NFC daadwerkelijk een wet wordt, zal dat leiden tot veel gerechtelijke procedures omdat de NFC te gedetailleerd is voor wetgeving.”

Knotter vindt dat de bestaande wetgeving, zoals nader uitgewerkt in de jurisprudentie, voldoende waarborgen biedt voor zowel een franchisegever als een franchisenemer om zijn of haar recht te halen. “De NFC zal naar alle waarschijnlijkheid door met name de franchisenemers worden aangegrepen om in en buiten rechte duidelijk te maken dat de franchisegever steken zou hebben laten vallen. In veel gevallen zal de werkwijze van bestaande formules, zoals vastgelegd in de door deze formules gehanteerde franchiseovereenkomsten en handboeken, niet aansluiten bij de werkwijze zoals deze door de NFC wordt voorgeschreven. Daarbij zijn de consequenties van het niet voldoen aan een NFC-bepaling ook nog eens onduidelijk. Op basis van de huidige tekst, met name de inleiding en de toelichting, komt het mij voor dat het niet voldoen aan een bepaling van de NFC als een wanprestatie van de franchisegever zou kunnen worden aangemerkt.”

‘Overwinning voor franchisenemers’

In de NFC staat dat er sprake is van vertegenwoordiging van zowel franchisegevers als franchisenemers. “Dat is wat te rooskleurig gesteld”, vindt Le Large. Als je de handen ineen wilt slaan voor een goede samenwerking, is dat geen conclusie die daarop wijst.” Ondanks dat heeft de Schrijfcommissie volgens Le Large haar best gedaan in een lastig krachtenveld. “Je kunt nooit iedereen tevreden stellen. Maar nu is het beeld wel erg scheef: het merendeel van de franchisegevers in de branche is ontevreden.”

Ook Sterk signaleert ontevredenheid. “De NFC wordt in de wandelgangen de ‘Supermarktcode’ genoemd. Ik herken dat wel. De reuring over de NFC is ooit begonnen binnen het Vakcentrum, een brancheorganisatie voor franchisenemers van supermarkten. Zij heeft een stevige lobby naar de politiek weten in te zetten en die is opgepakt.”

Bezwaren tegen de NFC

Volgens Le Large worden franchisegevers met name beperkt in de uitbreiding van hun bedrijfsvoering. “Als er een tweede winkel in een verzorgingsgebied van een franchisenemer zou kunnen komen, bepaalt de NFC dat die tweede winkel de franchisenemer in dat gebied niet op onredelijke gronden geweigerd mag worden. Als de franchisegever die tweede winkel zelf wil openen of met een andere franchisenemer in zee wil gaan, mag dat niet. Voer voor discussie.”Nederlandse-Franchise-code-Jeroen-Sterk-Ludwig-&-Van-Dam-advocaten

Ook Knotter kan naar eigen zeggen ‘talloze’ voorbeelden noemen van bezwaren waar hij op stuit. “Op grond van de NFC zou een franchisenemer bijvoorbeeld het standpunt kunnen innemen dat het een franchisegever niet is toegestaan om een andere formule te ontwikkelen die onder dezelfde naam of een variant van die naam, dezelfde markt bedient en waarbij wordt geconcurreerd met andere franchisenemers van deze organisatie. Deze bepaling gaat tot problemen leiden. Er is immers een (groot) aantal franchiseorganisaties die binnen hun formule met verschillende concepten werkt, ook in dezelfde marktgebieden en vaak ook gericht op dezelfde doelgroep. Volgens de NFC ‘doet dit afbreuk aan de kracht van franchise’, waarbij geen enkele nuance wordt aangebracht. Dit kan onmogelijk in zijn algemeenheid worden gesteld.”

Wat betekent de Code voor huidige en nieuwe overeenkomsten?

De NFC heeft gevolgen voor bestaande en nieuwe overeenkomsten. Volgens Sterk zijn die niet duidelijk genoeg. “De NFC is een richtsnoer voor het beoordelen van huidige overeenkomsten. Als die niet aan de Code voldoen, is dat een indicatie voor partijen dat zij zaken anders moeten regelen. Op nieuwe overeenkomsten zou de NFC direct van toepassing moeten zijn.”

“Dit is in de praktijk volstrekt onwerkbaar”, voegt Knotter toe. “Dit lijkt mij erop neer te komen dat, zodra bij een bepaalde organisatie een eerste ‘nieuwe’ overeenkomst volgens de richtlijnen van de NFC wordt gesloten, dit direct invloed zal hebben op de overeenkomsten met de overige franchisenemers. De NFC kan voor die organisatie ook een reden zijn om middels eigen vestigingen te gaan groeien, maar daar zullen de bestaande franchisenemers met een optie tot verlenging in hun contract het niet mee eens zijn.”

Noopt de Code tot actie?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet volgens Le Large worden gekeken naar de status van de NFC op dit moment. “Formeel bezien heeft de NFC geen status anders dan een advies, dat bovendien niet af is omdat de beoogde geschillenregeling nog ontbreekt. Niemand gaat zich conformeren aan een Code zonder status.” Ook Sterk ziet geen officiële status. “Kamp vertelt de branche dat ‘dit is waar ze het mee moeten doen’. Ik heb persoonlijk nog geen franchisegever gehoord die zegt dat hij de NFC gaat toepassen.”Nederlandse-Franchise-Code-tijdlijn

Sterk ziet geen mogelijkheid meer om de NFC zoals deze er nu ligt, te kunnen veranderen. “De weerstand onder de franchisegevers is groot. Zij zeggen: ‘het is een ledig document en geen startpunt voor betere samenwerking.” Op sommige onderdelen komt de NFC ook niet tegemoet aan de bezwaren die werden geuit. Denk hierbij aan de conflicten rondom prognoses. Daar is juist een sterke stap achteruit gezet voor franchisenemers. De Erecode schreef voor dat prognoses zouden moeten worden verstrekt aan de franchisenemer. In de NFC is dat veel vrijblijvender geformuleerd: de franchisenemer moet nu zelf de juistheid van prognoses onderzoeken. Dat vind ik een gemiste kans.”

Knotter onderschrijft het bezwaar van Sterk. “Over de inhoud van de NFC is tot op de kleinste details onderhandeld en ik denk niet dat Kamp de inmiddels gesloten discussie over de inhoud weer zal gaan openbreken. Los van het feit dat het voor mij volstrekt onduidelijk is op welke wijze Kamp deze wettelijke verankering wil gaan realiseren, zijn er tal van argumenten aan te voeren waarom een wettelijke verankering zeer onwenselijk is.

Het enige dat Knotter franchisegevers op dit moment kan adviseren, is het kenbaar maken van de onwenselijkheid van een aantal in de NFC opgenomen bepalingen en de mogelijke nadelige consequenties voor hun organisatie. “Hoe sterker de argumenten, hoe groter de kans dat de politiek ernaar luistert. Hiermee kan geprobeerd worden in ieder geval te voorkomen dat de NFC in zijn huidige vorm een wettelijke verankering krijgt.”

Pyrrhusoverwinning

Aan de franchisenemerskant wordt positiever op de Code gereageerd. Toch vindt Le Large het niet terecht dat van een overwinning wordt gesproken door sommige franchisenemers. Ook Sterk ziet voordelen voor de franchisenemers. “Denk aan het aan banden leggen van het concurrentiebeding, de instemmingsrechten die franchisenemers hebben bij bepaalde aangelegenheden en het feit dat een tweede vestiging niet geweigerd mag worden op redelijke gronden.”

Toekomst van de NFC

Een bijna universele vraag onder de drie advocaten is het pad dat de Code vanaf dit moment moet gaan bewandelen. “De opdracht die Kamp de sector heeft gegeven, is formeel bezien uitgevoerd”, aldus Le Large. “Pas als Kamp komt met een daadwerkelijke implementatie van een deel van de NFC of zelfs het geheel, krijgt deze rechtskracht.”

 

 

Delen:

Gerelateerde artikelen

Laatste franchisenieuws

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

skyscraper-banner-website

franchise-season-art-class