Je ziet een franchisevestiging te koop staan. De inventaris en voorraad kun je vaak nog redelijk inschatten. Maar dan komt het lastige woord op tafel: goodwill. Dat is de onzichtbare meerwaarde van een onderneming, zoals reputatie, vaste klanten en een team dat goed draait. Wie een overname overweegt, merkt al snel dat gevoel niet genoeg is. Een waardebepaling bedrijf helpt om de prijs te koppelen aan feiten, ook als het om immateriële waarde gaat.
Wat bedoelen mensen met goodwill?
Goodwill is geen losse “bonus” die iemand erbij verzint. Het gaat om waarde die niet als machine of voorraad in de administratie staat, maar die wel extra winst of zekerheid kan geven. Denk aan goede reviews, terugkerende klanten, een sterk team of een locatie die bekendstaat om snelle service. In de praktijk wordt goodwill vaak zichtbaar als het verschil tussen de overnamesom en de boekwaarde. Precies daarom levert het discussies op: je betaalt voor iets dat je niet kunt vastpakken.
Waarom goodwill bij franchise extra gevoelig ligt
Bij een franchise koop je een plek binnen een formule. Een deel van de aantrekkingskracht komt dus door de merknaam, de uitstraling en het systeem van de franchisegever. Tegelijk bouw jij als ondernemer ook waarde op, bijvoorbeeld door lokale klantenbinding, een goed rooster en samenwerking met verenigingen of bedrijven in de buurt. Daarom ontstaat de vraag: welk deel van de goodwill hoort bij de formule en welk deel is door de franchisenemer opgebouwd? Die discussie speelt vooral als de samenwerking stopt en de vestiging wordt overgenomen of doorgegeven.
Wat de Wet franchise hierover zegt
De Wet franchise verplicht dat in de franchiseovereenkomst staat hoe wordt vastgesteld of er goodwill is, hoe groot die is en in welke mate die aan de franchisegever is toe te rekenen. Ook moet erin staan hoe goodwill die redelijkerwijs aan de franchisenemer is toe te rekenen wordt vergoed, als de franchisegever de onderneming overneemt om zelf voort te zetten of om over te dragen aan een nieuwe franchisenemer. Dat is geen garantie op een bepaald bedrag. Het zorgt er wel voor dat je vooraf kunt zien welke spelregels gelden, zodat je later niet alleen op “gevoel” hoeft te onderhandelen.
Een praktisch voorbeeld
Een vestiging draait stabiel, maar de eigenaar kent alle vaste klanten en lost klachten direct op. Dat kan echte waarde zijn, maar je wilt weten hoeveel daarvan blijft als jij instapt. Kijk dan niet alleen naar omzet, maar ook naar lokale reviews, terugkerende orders en het verloop in het team. En vergeet de financiering niet. Goodwill is vaak lastiger te financieren dan tastbare spullen. Daarom zie je soms afspraken waarbij een deel later wordt betaald als doelen worden gehaald. Als je verkoopt of stopt, kan goodwill ook fiscale gevolgen hebben, omdat je bij bedrijfsbeëindiging of overdracht mogelijk met de Belastingdienst moet afrekenen over stakingswinst.