Toen Hans Anders in 2011 werd overgenomen, veranderde de winstgevendheid van de brillenketen abrupt in een verlies. Dat had weinig te maken met de werkelijkheid maar met een door de kopers bedachte fiscale constructie.
Van winst naar verlies
Waar in 2010 nog bijna 10 miljoen euro winst werd geboekt, dook het moederbedrijf daarna jarenlang in de rode cijfers. Dat had weinig te maken met slechte verkopen, maar vooral met de manier waarop de overname was gefinancierd. De nieuwe eigenaren legden een groot deel van de 215 miljoen euro aankoopprijs als schuld neer bij Hans Anders zelf. De keten leende dit bedrag terug tegen 10 procent rente. Hierdoor verdwenen de winsten op papier, waardoor nauwelijks nog vennootschapsbelasting hoefde te worden betaald. Sterker nog: Hans Anders kreeg geld terug van de fiscus.
Oude truc private equity bij overnames
Door de uitspraak van De Hoge Raad wordt een eind gemaakt aan deze veelgebruikte methode van private equity om winstbelasting te ontwijken via interne leningen. De Belastingdienst verzette zich vanaf het begin tegen deze aanpak. Vrijdag bevestigde de Hoge Raad dat de fiscus gelijk had: de renteaftrek was onterecht. Volgens de rechter ging het om een „onzakelijke lening”, bedoeld om kunstmatig kosten te creëren. Het hele bouwwerk van tussenholdings en Luxemburgse vennootschappen werd aangemerkt als een „vooropgezet plan” zonder economische noodzaak, enkel gericht op „winstdrainage”.
Geen gevolgen voor de formule Hans Anders
Voor Hans Anders zelf heeft het arrest weinig gevolgen. De huidige werkmaatschappij, de franchisegever en ook de franchisenemers staan buiten de procedures; het gaat om aandeelhouders uit 2011. Sindsdien is de keten meerdere keren van eigenaar gewisseld, onder meer via fondsen waarin ook Nederlandse pensioenfondsen participeerden. Inmiddels behoort Hans Anders tot de portefeuille van de Amerikaanse investeerder KKR.
Toch werpt de zaak een bredere schaduw. De fiscus keerde in de jaren na de overname miljoenen terug aan het bedrijf, met pieken van 6 miljoen euro in 2016. Zulke bedragen kwamen mede voort uit dure leningen waarbij rente telkens werd opgeteld bij de hoofdsom, een bekende private equity-techniek. Het ministerie van Financiën meldt dat vergelijkbare zaken nog lopen en benadrukt dat nieuwe wetgeving het moeilijker maakt om zulke constructies op te zetten.
De boodschap van de Hoge Raad is helder: kunstmatige schuldenstructuren die uitsluitend dienen om belasting te ontwijken, zijn niet langer houdbaar.