Als je de laatste Troonrede hebt gehoord, zou je bijna denken dat de economie van Nederland zich uitsluitend afspeelt rondom AI, digitalisering, biotechnologie, industrie en het ASML van morgen. Maar de woorden retail, winkel en lokale ondernemer kwamen er niet in voor. Dat vind ik veelzeggend. Alsof economische waarde pas echt meetelt als het schaalbaar, technologisch of internationaal is. En ondertussen constateert de Raad van State dat het beleid voor 2027 per saldo zes miljard euro aan lastenverzwaring oplevert. Daarvan zit 5,8 miljard op arbeid.
Dus stel dat jij nu een goede baan hebt en er stiekem over nadenkt om ondernemer te worden. Je leest dit allemaal en denkt waarschijnlijk: ben ik gek? Waarom zou ik mijn comfortabele stoel verlaten om personeel aan te nemen dat steeds duurder wordt, een pand te huren waarvan de energierekening mijn probleem is en iedere ochtend zelf verantwoordelijk te zijn voor wat er aan het einde van de dag onder de streep overblijft? Goede vraag.
En toch zou ik het morgen opnieuw doen. Sterker nog: als ik vandaag opnieuw moest kiezen tussen een keurige carrière in loondienst en ondernemer worden, hoefde ik er geen twee keer over na te denken. Morgen. Gelijk. Misschien komt dat doordat ik ondernemerschap nooit alleen heb gezien als een manier om geld te verdienen. Ik heb in mijn ondernemersleven iets ervaren wat volgens mij lastig uit te leggen is aan iemand die het nooit heeft gevoeld: je kunt besluiten dat iets moet gebeuren en het vervolgens ook gewoon gáán doen. Niet omdat het in een jaarplan staat. Niet omdat de directie toestemming heeft gegeven. Maar omdat jij vindt dat het belangrijk is.
Zo ontstond ooit met een paar ondernemers ons Black Rhino Project. We vonden dat we iets wilden betekenen voor de bescherming van de zwarte neushoorn in Zuid-Afrika. Dus brachten we ondernemers, geld, contacten en de WWF-daadkracht bij elkaar en gingen we aan de slag. Uiteindelijk konden we aantoonbaar bijdragen aan de bescherming van die dieren. Ik heb vele succesvolle campagnes gemaakt, maar hier was ik misschien nog wel trotser op. Geen omzetdoelstelling. Geen bonus. Geen aandeelhoudersvergadering. Gewoon ondernemers die besloten: dit vinden wij belangrijk en dus gaan we iets doen. Dat is óók rendement.
En het hoeft helemaal niet aan de andere kant van de wereld te gebeuren. In coronatijd hebben we met mijn toenmalige team een drogisterij in een Utrechtse volkswijk helpen overdragen. De zaak was van een Turkse familie en werd overgenomen door een Egyptische familie. Financiering was ingewikkeld. De bank? Die was natuurlijk nergens te bekennen in die tijden. En degene binnen ons team die zich erin vastbeet en ervoor zorgde dat het uiteindelijk lukte, was een oer-Friese acquisitiemanager. Een Turkse familie, een Egyptische familie en een Fries proberen midden in coronatijd samen een drogisterij overeind te houden. Je zou er een slechte mop mee kunnen beginnen. Maar het werd een prachtig ondernemersverhaal.
De winkel bleef behouden voor de wijk. Een nieuwe familie kreeg de kans om een eigen onderneming op te bouwen. Werkgelegenheid bleef bestaan. En die drogisterij is vandaag wat mij betreft uitgegroeid tot een van de beste van Utrecht. Probeer dát eens volledig in een businesscase te stoppen. Want daar zit volgens mij iets wat we in alle discussies over lasten, regels, rendement en economische groei dreigen kwijt te raken.
Een lokale ondernemer is niet alleen iemand met een KvK-nummer. Hij kan een straat veranderen. Een eerste werkgever zijn voor een zestienjarige. Een vereniging overeind houden. Een oudere klant bij naam kennen. Een familie de kans geven een bestaan op te bouwen. En soms besluit hij zelfs dat er zevenduizend kilometer verderop neushoorns rond moeten blijven lopen. Dat is geen romantisering van ondernemerschap. Geloof me, ik ken ook de andere kant. Ik weet hoe het voelt wanneer iets waar je heilig in geloofde niet lukt. Wanneer je veel te lang doorgaat. Wanneer een beslissing geld kost in plaats van oplevert. Ondernemerschap heeft mij absoluut niet alleen mooie momenten gebracht. Maar misschien is dat juist waarom mijn antwoord zo stellig is. Ik weet inmiddels wat de prijs kan zijn. En ik zou het tóch weer doen.
Daarom zou ik tegen iemand die nu in loondienst werkt en af en toe met de gedachte speelt om ondernemer te worden één ding willen zeggen. Kijk niet alleen naar wat je opgeeft. Kijk ook eens naar wat je ervoor terug kunt krijgen. Niet alleen financieel. Misschien zelfs vooral niet financieel. De mogelijkheid om iets neer te zetten waarvan jij later kunt zeggen: dat was er zonder mij niet geweest. Volgens mij is dat nog altijd een van de mooiste privileges van ondernemerschap. De politiek mag de lokale ondernemer vergeten te noemen. Excel mag hem terugbrengen tot rendement. De bank mag afhaken zodra het dossier uitdagend wordt. Maar als je mij vraagt of ik met alles wat ik inmiddels weet opnieuw ondernemer zou worden, is mijn antwoord verrassend eenvoudig. Morgen. Gelijk.
En misschien moet jij jezelf niet alleen afvragen wat er mis kan gaan als je die stap zet. Maar eerder: wat als je hem nooit hebt gezet?
Tom Wildenburg
(Tom is franchise-recruiter en heeft een rijke geschiedenis van werken en ondernemen in voor- en tegenspoed.)