Kunstmatige intelligentie in franchising: kansen en juridische aandachtspunten

Kunstmatige intelligentie (AI) verandert de manier waarop franchiseformules opereren. Van geautomatiseerde voorraadbeheersing tot gepersonaliseerde klantcommunicatie: AI biedt franchisegevers concrete kansen om processen te versnellen en de klantervaring te verbeteren. Tegelijk brengt de integratie van AI in een franchisesysteem juridische risico’s met zich mee die franchisegevers proactief moeten adresseren.

Wat is AI?

AI omvat systemen die cognitieve functies uitvoeren die normaal aan mensen worden toegeschreven, zoals leren, redeneren, patroonherkenning en besluitvorming. Generatieve AI, zoals ChatGPT, leert patronen uit bestaande data en gebruikt die kennis om nieuwe tekst, beelden of andere content te genereren.

Het Europese kader

Sinds augustus 2024 geldt de Europese AI-Verordening, die AI-systemen indeelt in risicocategorieën: onaanvaardbaar risico (verboden), hoog risico, transparantierisico en minimaal risico. Voor AI-systemen met een hoog risico gelden strenge verplichtingen rond documentatie, menselijk toezicht en risicobeheer voordat zij in de handel mogen worden gebracht. Franchisegevers die AI inzetten in bijvoorbeeld personeelsselectie, kredietbeoordeling van franchisenemers of klantprofilering, moeten beoordelen of hun toepassing onder deze hoogrisicocategorie valt.

Toepassingen in de praktijk

Franchiseformules zetten AI onder meer in voor automatisering van voorraadbeheer en roostering, voorspellende data-analyse in de supply chain, AI-chatbots voor klantenservice en gepersonaliseerde marketing op basis van koopgedrag.

Juridische aandachtspunten voor franchisegevers

Voordat een franchisegever AI in het systeem introduceert, moet eerst worden vastgesteld of de bestaande franchiseovereenkomst daarvoor de contractuele ruimte biedt. De franchiseovereenkomst is de overeenkomst waarbij de franchisegever tegen vergoeding het recht verleent en de verplichting oplegt om de franchiseformule op de aangewezen wijze te exploiteren. Een eenzijdige wijziging van de formule, zoals de verplichte invoering van een AI-systeem, raakt al snel aan de kern van die formule en moet daarom worden getoetst aan de franchiseovereenkomst zelf en aan de eisen van redelijkheid en billijkheid die de franchierelatie beheersen.

Daarnaast spelen deze aandachtspunten:

• Gegevensbescherming: AI-systemen worden getraind op grote hoeveelheden data, vaak inclusief persoonsgegevens van klanten, werknemers en franchisenemers. Franchisegevers moeten toetsen of zij bevoegd zijn deze gegevens in te voeren in een AI-systeem, mede in het licht van de AVG.
• Intellectueel eigendom: het gebruik van AI-gegenereerde content roept vragen op over auteurschap en het risico op inbreuk op andermans IE-rechten.
• Bias en discriminatie: AI-systemen die getraind zijn op bevooroordeelde data kunnen discriminerende uitkomsten produceren, bijvoorbeeld bij geautomatiseerde besluitvorming over klanten of personeel.

Contracten met AI-leveranciers

Bij het contracteren met een AI-leverancier moet een franchisegever scherp letten op de eigendom van data die het systeem in gaat (inputs) en uit gaat (outputs), op aansprakelijkheidsverdeling en op de garanties die de leverancier geeft over naleving van toepasselijke wet- en regelgeving, waaronder de AI-Verordening en de AVG.

AI-gebruiksbeleid

Een concreet beleid voor het gebruik van AI door franchisenemers en medewerkers is een effectieve manier om risico’s te beheersen. Zo’n beleid regelt de toegestane reikwijdte van gebruik, de risico’s van het delen van vertrouwelijke informatie, de betrouwbaarheid van AI-output en de verplichte naleving van geldende wet- en regelgeving.

Conclusie

Nu de regelgeving rond AI zich snel ontwikkelt, doen franchisegevers er goed aan de kansen van AI te benutten en tegelijk de juridische en ethische risico’s proactief te beheersen.

Meer weten over AI en franchising?

Heeft u vragen over de juridische aspecten van AI binnen uw franchiseformule of wilt u advies over de implementatie van AI in uw organisatie? Neem dan contact op met AG Hart Advocaten.

Contactgegevens

+31 (0)10 436 28 66
info@aghart.nl